Joodse Gemeentes

Synagoge

De oudste vermelding van een synagoge dateert uit 1691. In dat jaar was het stadbestuur van Groningen ter ore gekomen dat de joden ter plaatse zonder toestemming gebedsdiensten hielden.

Ze deden dat zonder twijfel in een huissynagoge, waarschijnlijk in een kamer van het huis van de uit Appingedam afkomstige Levie Jozefs. In 1731 pachtte Mozes Goldsmid de Bank van Lening. Deze was gevestigd in een groot pand in de Poelestraat waar tegenwoordig het Concerthuis in is gevestigd. Hierin was tevens een ruimte ingericht als synagoge.

In 1754 liep het pachtcontract af en diende de Joodse Gemeente om te zien naar een andere ruimte. Groningen Folkingestraat gebouw Ets Haim Voorlopig stelde men zich tevreden met een huurhuis in de Steentilstraat. Maar nog in datzelfde jaar kocht men een paar huisjes op de hoek van de Folkingestraat en de Nieuwstad.

Deze werden afgebroken en hierop verrees een nieuwe synagoge. Op 20 augustus 1756 werd dit gebouw feestelijk ingewijd. Dit gebouw fungeerde in principe tot het begin van de 20ste eeuw als synagoge. Het gebouw was inmiddels zo bouwvallig geworden dat tot afbraak werd overgegaan. Op de plaats van het oude gebouw verrees een nieuwe synagoge. De inwijding vond plaats op 23 maart 1906.

In 1952 werd het gebouw verkocht en in gebruik genomen als stomerij. Onder druk van een deel van de Groninger bevolking werd het gebouw in de zeventiger jaren van de 19e eeuw gerestaureerd en op 29 november 1981 opnieuw ingewijd. Tot op de dag van vandaag is een deel van dit gebouw in gebruik als synagoge.

In mei 1812 is er sprake van een tweede synagoge (wijk x nr. 34), die voornamelijk diende voor vreemdelingen en armen. Tevens was dit gebouw de woning van de voorzanger Hartog Arons.

Midden 19e eeuw scheidde een deel van de Groninger joden zich af van de Joodse Gemeente en stichtten onder de naam van Teschuath Jisraël (Redding van Israël) een nieuwe Joodse Gemeente. Zij namen op 3 juni 1856 een synagoge in gebruik aan het Zuiderdiep.

In 1933 werd dit gebouw gesloopt.
Verder beschikte de Joodse Gemeente nog over een zogenaamde jeugd- en dagsynagoge aan de Folkingedwarsstraat. Deze werd op 31 maart 1940 ingewijd. Na de verkoop van de grote synagoge in 1952 hield de Joodse Gemeente in deze synagoge haar diensten.

Gemeente Groningen

terug naar gemeente overzicht

Synagoge Groningen

Voormalige Synagoge, 1904 (Tg. 818 inv.nr 8512)

Synagoge Groningen

Synagoge 'Teschuat Jisraël', 1933 (Tg. 1785 inv.nr 5048)